Aralin 2.3 Pagbibigay Kapangyarihan sa Kababaihang Pilipino sa Pamamagitan ng Estadistikang Kasarian

                                Aralin 2.3

Pagbibigay Kapangyarihan sa Kababaihang Pilipino sa Pamamagitan ng

Estadistikang Kasarian

“Babae, pasakop kayo sa inyong asawa,” isang pahayag na hinango sa Banal na Aklat at naging panuntunan ng balana rito sa daigdig sa lahat ng panahon.
     Lahat ng bagay ay nagbabago kaya nga walang permanente sa mundo. Ang dating kiming tagasunod lamang ay natutong tumutol laban sa karahasan sapagkat hindi na matanggap ang dinaranas na kaapihan. Kaniyang ipinaglaban ang sariling karapatan upang makapagpasiya sa sarili. Lakas-loob din niyang hiningi ang karapatang maisatinig ang matagal nang nahimbing na pagnanasang maging katuwang hindi lamang sa tahanan kundi maging sa paghubog ng lipunan para sa isang maunlad, matahimik at kaaya-ayang kinabukasan.
     Sa ngayon, ang kababaihan ay unti-unting na ring napahalagahan. Hindi man ito maituturing na ganap dahil sa patuloy na mga karahasang pantahanan na pawang mga kababaihan ang nagiging biktima. Ang sexual harassment na madalas ay daing ng mga kababaihan ay nagdaragdag sa mga suliraning pambansa.
     Ang babae ay katuwang sa pamumuhay. Hindi sila katulong na tagasunod sa lahat ng mga ipinag-uutos ng ilang nag-aastang “Panginoon”. Sila’y karamay sa suliranin at kaagapay sa mga pangyayaring nagdudulot ng pait sa bawat miyembro ng pamilya.
     Tunay na ang mga kababaihan ay hindi lamang kasama kundi kabahagi sa pagpapaunlad ng bayan sa lahat ng panahon.
     Marami na ring samahan ang itinatag upang mangalaga at magbigayproteksiyon sa mga kababaihan.

Ilan sa mga ito ay Gabriela, Tigil-Bugbog Hotline at marami pang iba. Patuloy ang mga samahang ito sa pakikibaka upang sugpuin ang patuloy na diskriminasyon sa pagitan ng kalalakihan at kababaihan. Layunin nilang mabigyan ng edukasyon at kamulatan sa mga karapatang dapat ipakipaglaban ng mga kababaihan.

 

           Ang aking guro ang aking Bayani

                                Ikaw na aking Guro
                                di biro ang tinuturo
                                sa mga batang kagaya ko
                                dapat na irespeto ko

                                Ikaw na ang naging tulay
                                naging tungo sa tagumpay
                                tinggin sa tulad ko'y pantay
                                talagang ikaw ay tunay

                                Guro natin ay mahalin
                                tayo ay mamahalin din
                                itratong magulang natin
                                at bilang kayamanan din

                                 maraming salamat sayo
                                 dahil sa mga tinuro
                                 ikaw ay naging gabay
                                 tungo sa maayos na buhay

       Para po ito sa iyo mahal naming Guro sa assignaturang Matimatika Ma;am:Daggao yun lamang po at maraming salamat dahil ikaw ang aming naging Gurong tagapayo Masayang Araw ng Mga Guro Ma;am:Daggao......
                                  

Paksa: Kaligirang Pangkasaysayan ng Pabula sa Korea

Paksa: Kaligirang Pangkasaysayan ng Pabula sa Korea

Ang mga hayop ay hindi lamang mga nilikhang gumagala sa kapatagan at kabundukan. Ang mga ito ay may simbolong ugnayan sa bansa at sa mga mamamayan nito. Sa Korea, mahalaga ang ginampanan ng mga hayop sa kanilang mitolohiya at kuwentong bayan.

       Ayon sa kanilang paniniwala, noong unang panahon daw ay may isang tigre at oso na nagnais maging tao. Nang bumaba sa lupa ang kanilang diyos na si Hwanin ( diyos ng kalangitan) ay humiling ang isang tigre at isang oso na maging tao. Ang sabi ni Hwanin ay magkulong sa kuweba ang dalawa sa loob ng 100 araw. Dahil sa marubdob na pagnanasang maging tao ay sumunod sa ipinag-uutos ang dalawa. Pagkalipas lamang ng ilang araw ay agad ding lumabas ang tigre subalit nanatili sa loob ng kuweba ang oso. Pagkalipas ng 100 araw ay may isang napakagandang babae ang lumabas ng kuweba. Ang babae ay natuwa sa kaniyang itsura at kinausap muli si Hwanin . Nagpasalamat siya sa diyos at muling humiling na sana ay magkaroon siya ng anak. Pinababa sa lupa ng diyos ang kaniyang anak na si Hwanung ( anak ng diyos ng kalangitan) at ipinakasal sa babae. Sila’y nagkaanak at pinangalanang Dangun. Si Dangun ay naging hari. Pinaniniwalaang dito nagsimula ang pagkakaroon ng simbolong hayop ang iba’t ibang dynasty sa Korea.

 

Paksa: Ponemang Suprasegmental Ponema: pinakamaliit na unit ng makabuluhang tunog.

Paksa: Ponemang SuprasegmentalPonema: pinakamaliit na unit ng makabuluhang tunog.

1.                  Haba

-       Ito ay ang pagbigkas nang mahaba sa patinig (a,e,i,o,u) ng bawat pantig.

Halimbawa:

BU.kas = nangangahulugang sa susunod na araw

Bu.Kas = hindi sarado

2.                Diin

-       Tumutukoy ito sa lakas ng pagbigkas sa isang pantig ng salitang binibigkas.

Halimbawa:

BU:hay = kapalaran ng tao

Bu:HAY = humihinga pa

3.                Tono

-       Nagpapalinaw ng mensahe o intensyong nais ipahatig sa kausap.

Halimbawa:

Kahapon = pag-aalinlangan (213)

Kahapon = pagpapatibay (231)

4.               Hinto

-       Ito ay ang saglit na pagtigil sa pagsasalita upang higit na maging malinaw ang mensahe.

Halimbawa:

Hindi, siya ang kababata ko.

Hindi siya, ang kababata ko.

Hindi siya ang kababata ko.

-         Sinasabi man na ang Ponema ang pinakamaliit na unit ng makabuluhang tunog, malaki naman ang ginagampanang tungkulin nito hindi lang  sa Panitikang Pilipino, kundi pati na rin sa atin. Dahil sa pamamagitan nito ay nalalaman natin ang mga mga mensahe na gustong iparating sa atin  ng ating kausap at kung anong emosyon ang nakapaloob dito.

 

Paksa: Ang Tanka, Haiku at Tanaga Halimbawa ng Tanka, Haiku at Tanaga: Tanka

Paksa: Ang Tanka, Haiku at Tanaga

                 Halimbawa ng Tanka, Haiku at Tanaga:

                  Tanka                                       

Payapa at tahimik  

Ang araw ng tagsibol 

Maaliwalas 

Bakit ang Cherry Blossoms

Naging mabuway

       Haiku

Matandang sapa 

Ang palaka’y tumalon 

Lumalagaslas

       Tanaga

Palay siyang matino

Nang humangi’y yumuko;            

Nguni’t muling tumayo

Nagkabunga ng ginto

.  

Pagkakaiba ng Tanka, Haiku at Tanaga

Basehan	Tanka	Haiku	Tanaga
Bilang ng taludtod	May limang taludtod	May tatlong taludtod	May apat na taludtod
Bilang ng pantig sa bawat taludtod	7-7-7-5-5 o pwedeng magpalit-palit basta ito ay may kabuuang tatlumpu’t isang pantig.	5-7-5 o pwedeng magpalit-palit basta ito ay may kabuuang labimpitong pantig.	7-7-7-7 na may kabuuang dalawampu’t walong pantig.
Paksa	Pumapaksa sa pagbabago, pag-iisa at pag-ibig.	Kadalasang tungkol sa kalikasan at Pag-ibig	Nagpapahayag ng kaisipan.

 

Paksa: Kaligirang Pangkasaysayan ng Tanka at Haiku KALIGIRANG PANGKASAYSAYAN NG TANKA AT HAIKU

 

Paksa: Kaligirang Pangkasaysayan ng Tanka at Haiku

KALIGIRANG PANGKASAYSAYAN NG TANKA AT HAIKU

                                HAIKU

Sa ilang anyo ng tula, ang Tanka at Haiku ang pinahahalagahan ng panitikang Hapon. Lumaganap ang Tanka noong ikawalong siglo at ang Haiku noong ika-15 siglo. Layunin ng mga tulang ito na pagsama-samahin ang mga ideya at imahe sa pamamagitan ng kakaunting salita lamang.

Ang pinakaunang Tanka ay nasa kalipunan ng mga tula na tinawag na Manyoshu o Collection of Ten Thousand Leaves, isang antolohiya na naglalaman ng iba’t ibang anyo ng tula na karaniwang binibigkas at inaawit ng nakararami.

Sa panahong lumabas ang Manyoshu, kumawala sa makapangyarihang impluwensiya ng sinaunang panitikang Tsino ang mga manunulat ng Hapon. Ang mga unang makatang Hapon ay sumusulat sa wikang Tsino sapagkat eksklusibo lamang ang wikang Hapon sa pagsasalita at wala pang sistema ng pagsulat. Sa pagitan ng ikalima hanggang ikawalo siglo, isang sistema ng pagsulat ng Hapon ang nilinang na mula sa karakter ng pagsulat sa Tsina upang ilarawan ang tunog ng karakter ng Hapon. Tinawag na Kana ang ponemikong karakter na ito na ang ibig sabihin ay “hiram na mga pangalan”.

Noong panahong nakumpleto na ang Manyoshu, nagsimulang pahalagahan ng mga makatang Hapon ang wika nila sa pamamagitan ng madamdaming pagpapahayag. Kung historikal ang pagbabatayan, ipinahahayag ng mga Hapon na ang Manyoshu ang simula ng panitikan nilang nakasulat na matatawag nilang sariling-sarili nila.

Maiikling awitin ang ibig sabihin ng Tanka na puno ng damdamin. Bawat Tanka ay nagpapahayag ng emosyon o kaisipan. Karaniwang paksa naman ang pagbabago, pag-iisa, o pag-ibig. Tatlumpu’t isa ang tiyak na bilang ng pantig na may limang taludtod ang tradisyunal na Tanka. Tatlo sa mga taludtod ay may tigpitong bilang ng pantig samantalang tiglimang pantig naman ang dalawang taludtod. Nagiging daan ang Tanka upang magpahayag ng damdamin sa isa’t isa ang nagmamahalan (lalaki at babae). Ginagamit din sa paglalaro ng aristocrats ang Tanka, kung saan lilikha ng tatlong taludtod at dudugtungan naman ng ibang tao ng dalawang taludtod upang mabuo ang isang Tanka. Gaya nga nang naipahayag na sa unang bahagi ng tekstong ito, noong ika-15 siglo, isinilang ang bagong anyo ng pagbuo ng tula ng mga Hapon. Ang bagong anyo ng tula ay tinawag na Haiku.

Noong panahon ng pananakop ng mga Hapon sa Pilipinas lumaganap nang lubos ang Haiku. Binubuo ng labimpitong pantig na nahahati sa tatlong taludturan. Ang pinakamahalaga sa Haiku ay ang pagbigkas ng taludtod na may wastong antala o paghinto. Kiru ang tawag dito o sa Ingles ay cutting. Ang kiru ay kahawig ng sesura sa ating panulaan. Ang Kireji naman ang salitang paghihintuan o “cutting word”. Ito ay kadalasang matatagpuan sa dulo ng isa sa huling tatlong parirala ng bawat berso. Ang kinalalagyan ng salitang pinaghintuan ay maaaring makapagpahiwatig ng saglit na paghinto sa daloy ng kaisipan upang makapagbigay-daan na mapag-isipan ang kaugnayan ng naunang berso sa sinundang berso.

Maaari rin namang makapagbigay - daan ito sa marangal na pagwawakas. Ang mga salita na ginagamit ay maaaring sagisag ng isang kaisipan. Halimbawa ang salitang kawazu ay “palaka” na nagpapahiwatig ng tagsibol. Ang higure naman ay “unang ulan sa pagsisimula ng taglamig”. Mahalagang maunawaan ng babasa ng Haiku at Tanka ang kultura at paniniwala ng mga Hapon upang lubos na mahalaw ang mensaheng nakapaloob sa tula.

Paksa: Pandiwang Panaganong Paturol

            Paksa: Pandiwang Panaganong Paturol

-              Ginagamit ang Pandiwang Panaganong Paturol upang malaman ang aspekto ng pandiwa. Sabi nga, hindi mo masasabing pandiwa ang isang kilos kung wala itong aspektong nagpapahayag kung kailan ito naganap.Ang lahat ng uri ng pandiwa ay nababanghay para sa aspekto, at ito ay ang :

·         Perpektibo-  nagsasaad na naganap na ang isang kilos.

                           Halimbawa:

                                Kumuha ng pera si Justine sa bangko.

·         Imperpektibo-  nagsasaad na ang kilos ay kasalukuyang nagaganap o ginagawa.

                                    Halimbawa:

                               Nagsusulat ang mga mag-aaral habang nagtuturo ang guro.

·         Kontemplatibo- nagsasaad na ang kilos ay gagawin pa lamang.

Halimbawa:

         Mag-eensayo kami ng sayaw pagkatapos ng klase.

·         Katatapos lang- nagsasaad na ng kilos ay katatapos lang.

- nabubuo ito sa pagsasama ng panlaping ka+ pag-uulit ng unang          panting ng salitang –ugat+salitang –ugat.

                        Halimbawa:

                                Kaiinom ko lang ng gamot.

-          Mahalaga ang paggamit ng Pandiwang Panaganong Paturol, ito ay dahil sa nalalaman natin kung kailan naganap ang kilos sa isang pangugusap. Hindi man natin napapansin na kung minsa’y nagagamit natin ito, hindi naman natin maitatangi na mahalaga ang papel na ginagampanan nito s Panitikang Pilipino.